De jaren

Reisauteur en fotografe Trui Hanoulle ontmoet al jarenlang en wereldwijd vrouwen die met hun voertuig de tradities doorbreken. Zelf is ze een ervaren motorrijdster, maar voor haar boek ‘Baanbreeksters’ vond ze ook grandioze vrouwen die met een vrachtwagen, een fiets, vliegtuig, boot, surfplank of riksja anderen inspireren. Een paar onder hen zijn meer dan honderd jaar oud en onthullen zo ook een geschiedenis. De simpele fiets bijvoorbeeld, heeft vrouwen echt bevrijd.

Regisseur en choreograaf Alain Platel staat er zelf van te kijken: hij is 70 geworden! In zijn boek ‘Een tachtiger die zeventig’ wordt’ ontrafelt hij zijn parcours. Hij begon zijn carrière in de jaren ’80, zonder opleiding als theatermaker, en ook niet met de ambitie naam te maken. Hij had tenslotte voor orthopedagoog gestudeerd. En kijk nu. Dat hij bekommert is om Gaza, is geen geheim. De druk moet van buiten komen, weet hij door zijn reizen, want in Israël krijgen oppositiestemmen geen kans.

'Kleine venstertjes op een grote wereld'. Zo noemt Maud Vanhauwaert de cursiefjes die ze schrijft. Daarin ontvouwt zich haar kijk op de dingen, en dat is er geen van het hoge woord. Voor krasse politieke standpunten moet je niet bij haar zijn. Zij zoekt in heftige tijden naar de 'misschientjes' die de realiteit bijlichten, wat evengoed kan ontwapenen als ontregelen. Ze heeft een gezin met een vrouw en twee kinderen. Hoe daarover soms nog wordt geoordeeld, kan haar zorgen baren.

Samira Azabar kreeg al in de basisschool te maken met vooroordelen. Kan zo’n migrantendochter wel studeren? Ja, dus. Ze werd sociologe en onderzoekster. Onder andere toen ze haar broer verloor, ervoer ze wat religie kan betekenen. Waarom wordt iets waar je veiligheid in vindt door de buitenwereld dan bekritiseerd? En word je voor je uitspraken nogal snel bestempeld als een gevaarlijke extremist? Samira is medeoprichtsters van het feministisch en antiracistisch collectief BOEH!.

Microben doen ons ronduit gruwen, maar weten we eigenlijk wat dat zijn? Hoogleraar bio-ethiek Kristien Hens ons mee op een reis waarin ze de verborgen wereld van micro-organismen blootlegt. Bij haar begon de fascinatie met de microscoop van haar moeder, die dokter was. Als kind bestudeerde Kristien er haar eigen bloed, maar ook pantoffeldiertjes mee. Wat we met het blote oog niet kunnen zien is haar mateloos blijven boeien, niet enkel wetenschappelijk maar ook filosofisch.

In het hoofd van Dichter der Nederlanden Nisrine Mbarki Ben Ayad zijn de vele talen die ze kent tegelijk actief. Daarom spreek ik nogal traag, zegt ze zelf. Ze is ook literair vertaler, maakte vorig jaar indruk met een debuutroman maar heeft naast taal nog andere fascinaties. Eén van de dingen die haar blijven verwonderen zijn wereldkaarten. Met de Europese exemplaren waar we met z’n allen op school naar staarden, is toch één en ander aan de hand. Dat was Nisrine als kind al opgevallen.

In het diepst van zijn gedachten is kunstenaar en historicus Koen Broucke een detective. Of het nu om een oude moordzaak gaat, een wereldberoemde diefstal of de geschiedenis van een slagveld, Broucke voert zijn historisch onderzoek altijd intuïtief en zintuigelijk. Hij voelt zich verwant met de minzame commissaris Maigret, die ter plekke gaat, zwijgend observeert en zo de zaak uiteindelijk doorgrondt. Bij Broucke blijkt het speurwerk keer op keer een alibi om nieuwe kunstwerken te creëren.

De P.C. Hooft-prijs gaat dit jaar naar Anja Meulenbelt, en daar staat ze zelf van te kijken. Ze dacht dat ze daar als feministische activiste veel te controversieel voor was. Meulenbelt is nu de 80 voorbij en heeft haar ideeën voortdurend bijgeschaafd. Op school werd ze nog Adriaan of Adje genoemd omdat ze zich gedroeg als één van de jongens. Ze dacht daarmee het beste kamp te kiezen en dat was achteraf bekeken problematisch. Nu is ze de eerste vrouw die de prijs krijgt voor verhalend proza.