Stumbling stones

‘Stolpersteine’, ofwel struikelstenen die in het trottoir worden geplaatst, herdenken de slachtoffers van het nazisme. De vierkante gedenkstenen zijn gemaakt van messing en meten 10 bij 10 centimeter. Inmiddels zijn er meer dan 100.000 van deze gedenkplaatjes geplaatst in meer dan 30 landen. Het is het grootste gedecentraliseerde monument ter wereld. Het project, dat in de jaren negentig werd gestart door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, blijft groeien. Deze documentaire vertelt enkele van de persoonlijke verhalen achter de stenen. De meeste inscripties op de struikelstenen beginnen met de woorden: “Hier woonde”. Daarna volgen een naam en de belangrijkste data uit een mensenleven. Gunter Demnig legde de eerste Stolpersteine in Duitsland ter herdenking van de deportatie en moord op Sinti en Roma. Inmiddels is het uitgegroeid tot een monument voor alle slachtoffers van het nationaalsocialisme — gedragen door betrokken burgers die de geschiedenis onderzoeken van mensen die ooit in hun buurt woonden. Tegenwoordig komen aanvragen uit de hele wereld. Interviews en emotionele getuigenissen tonen het belang van het project, vooral voor jongere generaties en hun herinnering aan de Holocaust en de misdaden van het naziregime. Maar niet iedereen is voorstander van het project: in München, Parijs en andere steden verzetten bewoners en lokale overheden zich tegen het plaatsen van Stolpersteine. De documentaire vestigt de aandacht op vragen rond herinneringscultuur. De film roept op tot een intensievere confrontatie met het verleden en met de levens die door deze kleine messing plaatjes worden herdacht.